Last updated: 27 ส.ค. 2568 |
# บ่อพักคอนกรีต คืออะไร? ประเภท วิธีเลือก และข้อควรรู้ก่อนติดตั้ง
## 1. ทำความรู้จัก “บ่อพักคอนกรีต” คืออะไร?
บ่อพักคอนกรีต (Concrete Manhole) คือโครงสร้างสำเร็จรูปที่ทำจากคอนกรีตเสริมเหล็ก ใช้สำหรับเป็นจุดเชื่อมต่อหรือเปลี่ยนทิศทางของระบบท่อ เช่น ท่อระบายน้ำ ท่อประปา หรือแม้แต่ท่อสายสื่อสารใต้ดิน
จุดเด่นของบ่อพักคือช่วยให้เข้าถึงระบบท่อได้ง่าย เพื่อการตรวจสอบ ซ่อมบำรุง และทำความสะอาด
**หน้าที่หลักของบ่อพักคอนกรีต** ได้แก่:
* รองรับการเชื่อมต่อท่อหลายทิศทาง
* เป็นจุดพักน้ำและดักเศษตะกอน
* ช่วยให้งานซ่อมและบำรุงรักษาทำได้สะดวก
* เพิ่มความแข็งแรงและอายุการใช้งานของระบบท่อโดยรวม
---
## 2. ประเภทของบ่อพักตามจำนวนทางเชื่อม
บ่อพักคอนกรีตสามารถแบ่งตามจำนวนท่อที่เชื่อมต่อได้ ดังนี้
| ประเภทบ่อพัก | ลักษณะ การใช้งานที่เหมาะสม |
| ------------------- | --------------------------------- | ------------------------------------------------ |
| **บ่อพัก 1 ทาง** | มีช่องทางเข้าออกท่อเพียงด้านเดียว | ใช้ในกรณีที่เป็นจุดสิ้นสุดท่อหรือบ่อพักดักตะกอน |
| **บ่อพัก 2 ทางตรง** | เชื่อมต่อท่อแนวเดียวกัน | เหมาะสำหรับท่อระบายน้ำที่วางต่อเนื่องเป็นเส้นตรง |
| **บ่อพัก 2 ทางฉาก** | ท่อเชื่อมต่อในมุม 90° | ใช้เมื่อเปลี่ยนทิศทางของแนวท่อ |
| **บ่อพัก 3 ทาง** | มี 3 ช่องเชื่อมต่อ | เหมาะกับจุดรวมท่อจากหลายทิศ |
| **บ่อพัก 4 ทาง** | มี 4 ช่องเชื่อมต่อ | ใช้ในพื้นที่ที่ต้องกระจายระบบท่อหลายเส้น |
---
## 3. ขนาดและรูปทรงที่เหมาะสมกับงาน
บ่อพักคอนกรีตมีให้เลือกหลายขนาด ตั้งแต่ขนาดเล็ก (Ø 0.3–0.6 เมตร) ไปจนถึงขนาดใหญ่กว่า 1 เมตร โดยทั่วไปจะแบ่งเป็น 2 รูปแบบหลัก ได้แก่:
* **บ่อพักทรงสี่เหลี่ยม** – นิยมใช้กับงานท่อที่ต้องการความแข็งแรงและการรับน้ำปริมาณมาก
* **บ่อพักทรงกลม** – ใช้กับพื้นที่ที่เน้นการติดตั้งง่ายและกระจายน้ำได้ทั่วถึง
การเลือกขนาดขึ้นอยู่กับเส้นผ่านศูนย์กลางของท่อและปริมาณน้ำที่จะรองรับ
---
## 4. ข้อดีของบ่อพักคอนกรีตสำเร็จรูป
บ่อพักคอนกรีตสำเร็จรูปได้รับความนิยมมากขึ้น เพราะมีข้อดีหลายประการ เช่น:
* ผลิตตามมาตรฐาน มีคุณภาพสม่ำเสมอ
* แข็งแรง ทนต่อแรงกดทับ และไม่รั่วซึมง่าย
* ติดตั้งสะดวก ประหยัดเวลาและแรงงาน
* อายุการใช้งานยาวนาน ลดค่าใช้จ่ายในการซ่อมบำรุง
---
## 5. การวางบ่อพักที่เหมาะสม
เพื่อให้บ่อพักทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ ควรติดตั้งโดยเว้นระยะตามมาตรฐาน เช่น
* ทุกระยะ **8–12 เมตร** ตามแนวท่อตรง
* ทุกจุดที่มี **การเปลี่ยนทิศทาง**
* ทุกจุดที่มี **การรวมท่อหลายเส้น**
ก่อนติดตั้งควรเตรียมพื้นดินให้แน่นและเรียบ ตรวจสอบความถูกต้องโดยวิศวกร เพื่อป้องกันการทรุดตัวในอนาคต
---
## 6. วิธีเลือกบ่อพักให้เหมาะกับการใช้งาน
* **พื้นที่ที่มีแรงกดสูง** (ถนน, ลานจอดรถ) → เลือกบ่อพักคอนกรีตเสริมเหล็กผนังหนา
* **พื้นที่ทั่วไป** (สวน, ทางเดิน) → เลือกบ่อพักขนาดมาตรฐานทั่วไปก็เพียงพอ
* **ระบบท่อซับซ้อน** → ควรเลือกบ่อพักแบบหลายทางเชื่อมเพื่อรองรับการเชื่อมต่อได้สะดวก
---
## 7. ข้อบังคับหรือมาตรฐานที่ควรรู้
* พื้นที่เขตเมือง/ที่อยู่อาศัย: ระยะห่างระหว่างบ่อพักไม่ควรเกิน 12–24 เมตร
* พื้นที่นิคมอุตสาหกรรม: อาจกำหนดระยะไม่เกิน 40 เมตร
* บ่อพักที่ใช้ในงานสาธารณูปโภคควรผลิตตามมาตรฐาน มอก. เพื่อความปลอดภัย
---
## สรุป
บ่อพักคอนกรีตเป็นโครงสร้างสำคัญในระบบท่อที่ช่วยให้การไหลของน้ำและการบำรุงรักษาเป็นไปอย่างราบรื่น การเลือกประเภท ขนาด และการวางตำแหน่งบ่อพักที่ถูกต้อง จะช่วยให้งานก่อสร้างมีความแข็งแรง ปลอดภัย และลดค่าใช้จ่ายในระยะยาว
---
บ่อพักคอนกรีต | ประเภท ขนาด วิธีเลือก และข้อควรรู้ก่อนติดตั้ง
รู้จักบ่อพักคอนกรีตสำเร็จรูป ประเภท ขนาด วิธีเลือก และข้อดี พร้อมแนวทางการติดตั้งที่ถูกต้อง ช่วยให้งานระบบท่อแข็งแรง ทนทาน และดูแลง่าย
---